مصطفى النوراني الاردبيلي
378
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
حتى پس از مرگ ماهى عنبر ، بوى مطبوع عنبر در داخل دستگاه گوارش محفوظ مىماند . معمولًا ماهى عنبر را در درياهاى شمال و اطراف ژاپن و گاهى در درياهاى مجاور جاوه و سوماترا شكار مىكنند . و پس از شكافتن شكمش از داخل معده و رودهاش عنبر را استخراج مىنمايند . و هر قدر ماهى مركب بيشترى مورد تغذيه اين حيوان واقع شده باشد ، مقدار عنبر موجود در داخل دستگاه گوارش ماهى عنبر بيشتر است . « 1 » عنبر جامد عربى آن اصطرك و هندى اوصطورك است . نوعى رزين جامد است كه از درختى گرفته مىشود . مشخصات : درختچه كوچكى است كه برگهاى آن شبيه درخت « به » ، نظير ساير گونههاى فوق مىباشد . از اين درختچه عنبر جامد گرفته مىشود . عنبر جامد صمغ رزينى جامدى است كه بهصورت توده قرمز درخشان در بازار عرضه مىشود كه در داخل توده ، دانههاى كوچكى به رنگ مايل به سفيد بهطور غير منظّم جاى گرفته است . خوشبو است و داراى بويى شبيه و انيل مىباشد . اين درخت بومى روسيه و آسياى صغير است . كاربرد آن در درجه پايينتر از عنبر مايع است . « 1 » عنبر بيد گياهى است كه نوعى از آن را به فارسى عنبر بيد و كوهى آن را گل اربه گويند . در كُتب طبّ سنّتى با نامهاى صنوبر الأرض ، جُعده و جَعده نام برده مىشود .
--> ( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 2356 . ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 6 ، ص 169 ؛ محيط اعظم ، ص 404 .